|
Home
>>
Heersende Klasse
>>De Oude Minahasa Gemeenschap
De Oude Minahasa Gemeenschap
Door: Ramly Siwi, USA / Vertaling: Roderick C. Wahr
Awu en Taranak
 |
|
|
Traditioneel Huis Minahasa |
Een familie huishouding, de kleinste groep in de Minahasa gemeenschap heet
Awu. In feite betekent het as, ook gebruikt in de betekenis van keuken. Tot op heden worden nog steeds veel kookplaatsen in de Minahasa gevonden die gemaakt zijn van hout of bamboe gevuld met aarde of as.
Met betrekking tot een gemeenschap, werd de term
Awu gebruikt voor een familie eenheid (het huishouden) en werd benut om het aantal inwoners van een dorp te bepalen. In de oude Minahasa gemeenschap woonde de gehele familie, getrouwd of niet getrouwd, in een groot huis in de vorm van een bangsal dat werd opgericht bovenop hoge palen. Het gebouw stond op hoge palen in verband met veiligheid.
Toen Prof. Reinwardt Tondano bezocht in 1821 zag hij nog steeds de huizen waarvan de palen door twee volwassenen konden worden omarmd. Later schreef Dr. Bleeker in het jaar 1855 dat de dorpen in de Minahasa op hoge en grote palen waren gebouwd, en werden bezet door vier zelfde families gezamelijk.
Volgens traditionele bepalingen moest, indien een van de volwassen familieleden een eigen huishouding wilde bouwen, de nieuwe huishouding een aparte kamer krijgen bij de familie van de man of de vrouw. De afgezonderde kamer werd uitgerust met een eigen kookplaats, wat betekende dat de bewoner onafhankelijk was. Die kookruimte heette awu.
Awu kreeg uiteindelijk de betekenis van huishouding. Om die reden worden gehuwde personen vaak
Ka Awu (Ka = vriend, broeder) genoemd.
Awu leden bestaan uit vader, moeder, en kinderen.
Het hoofd van de
Awu is
Ama (de vader) en als hij sterft wordt hij door
Ina (de moeder) vervangen. De funktie van hoofd in handen van de vader betekent niet dat hij onverbiddelijke authoriteit heeft binnen de organisatie van het huishouden. De positie van hoofd leunt hier eerder naar de betekenis dat er een huishouding is en de verplichting om het huishouden te beschermen tegen vijandigheden van buiten. Zoals bepaald door traditie m.b.t. het regelen van de huishouding zijn de
Ama en
Ina verplicht om in gezamenlijk overleg beslissingen te nemen en maatregelen vast te stellen.
Uit een huwelijk komt een uitgebreide familie voort dat uit verschillende bangsal bestaat. Volgens gebruik moet een nieuwe bangsal worden gebouwd aangrenzend aan de oude bangsal. Dit was in het belang van beide partijen voor beheer, veiligheid en problemen met hun gezamenlijk bouwland. Een compleks van zulke bangsals die worden bewoond door inwoners met familiebanden heet
Taranak. De leiding van de
Taranak is in handen van de
Ama van de familie en heet
Tu'ur. De hoofdtaak van de
Tu'ur is dat traditionele bepalingen behouden blijven, het onderhouden van betrekkingen tussen de
Awu, manieren bedenken voor de exploitatie van het gezamelijke bouwland, het regelen van huwelijken tussen leden van de
Taranak, de betrekkingen tussen
Awu en
Taranak tot en met het berechten en straffen van leden die zich ergens aan schuldig maken. Echter, wat hij ook doet, als het betrekking heeft op de veiligheid en prestige van de
Taranak, dan zal hij altijd de mening van de
Taranak leden vragen, want dat is ook een traditionele bepaling.
Anders dan op het
Awu niveau, waar het beheer in handen is van de
Ama en
Ina tesamen, is op het
Taranak niveau de rol van de
Ina niet zo prominent.
Taranak, Roong / Wanua, Walak
Huwelijken tussen
Taranak leden creeeren nieuwe
Taranaks. Bangsals begonnen in groepen te verschijnen, daarbij een compleks creeerend dat hoe langer hoe wijder werd. De grenzen van een
Taranak als wettelijke gemeenschap begonnen te vervagen, en de betekenis van een
Taranak als eenheid werd abstracter. Daarom werd als identificatiemiddel voor de bewoners van een bangsal compleks, een territoriale eenheid gebruikt. Met andere woorden de identificatiefunktie begon te verschuiven van een vorm van bloedband naar een vorm van nederzetting.
Het resultaat van dit proces was dat een compleks van bangsals werd gecreeerd in een eenheid dat
Ro'ong of
Wanua heette. Het wettelijke
Wanua gebied omvatte het bangsal compleks zelf en het landbouw- en jachtgebied eromheen wat het gezamelijk eigendom was van de
Ro'ong of
Wanua bewoners. Het hoofd van de
Ro'ong of
Wanua werd
Ukung genoemd, wat de betekenis had van hoofd of leider. Voor het beheer van het gebied werd de
Ro'ong of
Wanua verdeeld in verscheidene delen die
Lukar werden genoemd. In het begin had
Lukar een betekenis dat leunde naar veiligheid maar uiteindelijk werd het woord
Lukar vervangen door het woord
Jaga (bewaker).
Tot op heden wordt het woord
Lukar op enkele plaatsen in de Minahasa nog steeds gebruikt in de betekenis van een persoon die voor veiligheid zorgdraagt in het dorp of in het huis van het dorpshoofd.
Een
Ukung had ook een assistent die
Meweteng werd genoemd. In het begin was hun taak om de
Ukung te helpen met het regelen van de werkdistributie en de distributie van de verdiensten van de
Ro'ong / Wanua. Deze distributie was overeenkomstig met hetgeen gezamenlijk was afgesproken.
Bovendien had de
Ukung ook een assistent die functioneerde als adviseur, specifiek in gevallen die moeilijk lagen met betrekking tot traditie. Deze adviseurs waren ouderen die geeerd en gerespecteerd werden en die als wijze mannen werden beschouwd, die geen schandvlekken hadden en een voorbeeld waren in de
Wanua, zij heetten
Pa Tu'usan (die een voorbeeld is geworden).
Ro'ong / Wanua's vermeerden zich van tijd tot tijd en werden specifieke
Wanua die uiteindelijk
Walak werden genoemd.
Paesa In Deken
Minahasa leiders baseerden hun beslissingen op bijeenkomsten of
Paesa In Deken (de plaats om meningen te verenigen). Uit de naam blijkt duidelijk dat alle genomen beslissingen het resultaat waren van een bijeenkomst.
De dominante factor dat vaak beslissend was bij het nemen van beslissingen was de mening van de leider. Het werd gebruikelijk dat bij elke uiteindelijke verkondiging van zijn mening de leider altijd zei: "
Dai Kua?" (is het niet zo?) en bijna altijd was het antwoord van de leden: "
Taintu" (het is zo). Dit is gebaseerd op de gedachte dat de mening van de leider ook de mening was van de meeste leden.
Het was verplicht om alle bepalingen waarover beslist was ook moesten worden uitgevoerd, zelfs als sommige leden het er niet mee eens waren. Sankties voor het weigeren van de
Paesa In Deken waren zeer zwaar, te weten: verbanning uit de gemeenschap. Deze straf was heel zwaar omdat niemand van de
Taranak iets gaf om het lot van de schuldige. Als hij het doelwit van de vijand zou worden kon hij er niet op rekenen hulp van wie dan ook te krijgen. Dit was de bepaling dat binnen de authoriteit lag van de hoofden / tu'a in het oude Minahasa.
Echter, als de leider maatregelen nam die niet in overeenstemming waren met de traditionele bepalingen of de gemeenschap verstoorde, dan zouden de gemeenschapsleden hem uit alle macht ruineren. Dit werd als een gedemonstreerd door de inwoners van de Minahasa tegenover de
Walak hoofden. Onder druk van de mensen boog de Compagnie (VOC), met al hun authoriteit, het hoofd en stemde toe in het vervangen van zijn positie.
In het jaar 1679 schreef Padtbrugge:
|
"Naast de officieele bespreking die door de
Ukung werd geleid waren er ook besprekingen van de Minahasa bewoners. En de beslissingen konden allen worden gebaseerd op een meerderheid van stemmen, zonder de veschillen en uitzonderingen van de deelnemers in aanmerking te nemen; in dit geval wilden zij niet wijken, en er was geen macht op aarde die hen ook maar iets deed verschuiven, zelfs als dat hen verlies of vernietiging zou opleveren." |
Het betekende dat de bijeenkomst die door de
Ukung buiten werd gehouden, of het besluit of beleid van de
Ukung, dat door de meerderheid van de gemeenschapsleden werd beoordeeld, uitwisselbaar was met de specifieke bepalingen, de huidige gebruiken en tradities. De bron van hun koppigheid om zich aan het besluit van de bespreking te houden, was de overtuiging dat de goden aan hun kant stonden. In dit geval werd de
Ukung al beschouwd als het te hebben overtreden van de verordeningen van de goden. De beslissing die zij namen, en die al door een eed was bezegeld, werd geinterpreteerd als iets dat al aan de godheid was overgedragen die altijd in de eed werd genoemd, en niet enkel om om hulp te vragen.
Daarom was, hoewel de
Paesaan In Deken reeds de kiem van authoriteit bevatte en de leider daarvoor de gelegenheid gaf, een bespreking als deze (gehouden buiten de authoriteit van de
Ukung) een waarschuwing voor de
Ukung om niet de traditionele bepalingen te schenden. Dit was het element van democratie dat al in de Minahasa aanwezig was.
Bovendien was de positie van hoofd in de Minahasa nooit erfelijk; als een
Tu'ur in een
Taranak stierf hielden de leden van een
Taranak, volwassen vrouwen en mannen, een bespreking om een nieuwe leider te kiezen. In deze verkiezing was de focus op kwaliteit. Als twee personen dezelfde kwaliteit hadden en als dank aan de leider gedurende de periode van zijn leiderschap. Het betekent dat die vader gedurende zijn leiderschapsperiode een goede leider was in zijn leven.
Er zijn drie vereiste Kwaliteits Criteria (
Pa'eren Telu) :
-
Ngaasan - Het hebben van hersens; waar hij expertise bezit in het beheren van een
Taranak of
Ro'ong.
-
Niatean - Het hebben van een hart; heeft moed, doorzettingsvermogen in het oplossen van problemen, in staat om te voelen wat andere leden voelen.
-
Mawai - Heeft kracht en kan op worden gebouwd; iemand die fysiek in staat is om elke situatie te boven te komen, in staat om oorlogsvoering te leiden.
Om die redenen blijkt al duidelijk dat het niet gemakkelijk was om in de oudheid te worden erkend en gekozen als leider in de Minahasa gemeenschap. Het is ook duidelijk dat de positie van een leider in de Minahasa nooit werd geerfd.
Dr. Riedel schreef:
"In de Minahasa kon iedereen worden opgeroepen (gekozen) om de leiding te nemen. Volgens de gebruiken en tradities in dit gebied wordt de
Paendon Tua gekozen door de
Awu."
Mapalus (elkaar helpen)
Bij
Mapalus, geldt hetzelfde principe als waar vrouwen de schoffel, de schop enz. dragen. Dit betekent niet dat vrouwen een hieriarchisch lagere positie hebben, echter, mannen waren verplicht om voor veiligheid zorg te dragen in de
Mapalus groep en worden verplicht om hakmessen, speren en andere wapens mee te nemen.
In de
Mapalus organisatie werden bepalingen streng bewaakt, net als andere traditionele bepalingen. Bij het kiezen van de leider (in de Tontemboaanse taal
Kumeter genoemd), wordt na de verkiezing de leider door de dorpsleiders geslagen met een rotan stok, terwijl men zegt "zo hard als ik jou sla, net zo hard moet je een lid slaan die lui is en reglementen overtreedt".
Tot op heden vinden deze zaken nog steeds plaats in verscheidene delen van de Minahasa.
De betekenis van
Mapalus heeft al veranderingen ondergaan net zoals ontwikkeling en cultuur van de gemeenschap. In de oude gemeenschap had
Mapalus aanvankelijk de zelfde betekenis als gotong royong (gezamelijk werken als een commune) aangezien bouwland nog steeds gezamelijk eigendom was. Maar wegens verdere ontwikkelingen van de gemeenschap, waar individuele eigendom werd gecreeerd en in het oog sprong, veranderde de betekenis van
Mapalus en werd het elkaar helpen. Zoals het nu is heeft elk
Mapalus lid het recht om hulp te verkrijgen van andere leden als een dienst omdat hij reeds andere leden heeft geholpen door te werken in de rijstvelden, de bouwvelden zowel als thuis enz.
Attentie:
Gepubliceerd in SulutLink. Ingezonden door Ramly Siwi, USA. Het was overgenomen uit een oud boek waarvan de omslag en de verantwoordelijke schrijver, waren zoekgeraakt. Volgens betrouwbare bronnen is de inhoud van het boek echt consistent met de traditionele verhalen van ouderen die het hun kinderen en kleinkinderen vertelden die nu nog in leven zijn. Als er iemand de titel van het boek kent, gelieve kontakt op te nemen met de redaktie van SL:
of
Lees ook:
De Betekenis van Kawanua
| 
)
)
)